Kako se sada obračunavaju porodične i invalidske penzije po novim pravilima
Izmjene i dopune Zakona o penzionom i invalidskom osiguranju, koje su stupile na snagu krajem januara, izazvale su veliku pažnju javnosti. Posebno interesovanje odnosi se na član 81, kojim je uveden diferencirani obračun starosnih penzija. Prema novim pravilima, pojedine penzije mogu biti niže od dosadašnjeg minimalnog iznosa, jer se najniža starosna penzija sada određuje prema dužini penzijskog staža.
Po novom modelu, najniža starosna penzija utvrđuje se kao procenat prosječne penzije isplaćene za decembar prethodne godine, uz usklađivanje u godini ostvarivanja prava. Time je napušten raniji princip jedinstvenog minimalnog iznosa za sve korisnike, bez obzira na dužinu staža.
Šta se mijenja za porodične i invalidske penzije?
Istim članom izvršene su izmjene i u dijelu koji reguliše porodične i invalidske penzije.
Iz Federalnog zavoda za penziono i invalidsko osiguranje navode da, ukoliko je obračunati iznos porodične ili invalidske penzije niži od najniže penzije definisane članom 81, korisniku se isplaćuje zagarantovani minimalni iznos. Taj iznos ne može biti manji od 90 posto prosječne penzije isplaćene za decembar prethodne godine, uz primjenu redovnog usklađivanja u godini ostvarivanja prava.
Posebno se naglašava izuzetak koji se odnosi na korisnike porodične penzije koji pravo ostvaruju nakon smrti penzionera iz stava (2) ovog člana. U tom slučaju garantuje im se minimalni iznos koji je primao preminuli korisnik.
Primjer obračuna najniže penzije
651,05 KM + 11,2% = 723,97 KM
723,97 KM × 90% = 651,57 KM
Tako izračunati iznos predstavlja osnovu za isplatu korisnicima invalidske penzije, kao i onima koji pravo na porodičnu penziju ostvaruju iza aktivnog osiguranika, pod uslovom da obračunata penzija ne prelazi minimalni prag.
U situaciji kada se porodična penzija ostvaruje nakon smrti korisnika kojem je već bila isplaćivana najniža penzija, nasljednicima se isplaćuje isti minimalni iznos koji je pripadao preminulom.
Kako se određuje porodična penzija kada je penzija bila viša od minimalne?
U situaciji kada je preminuli korisnik imao penziju višu od najniže, porodična penzija određuje se kao procenat od tog iznosa, u zavisnosti od broja članova porodice koji ostvaruju pravo:
- 70% za jednog člana
- 80% za dva člana
- 90% za tri člana
- 100% za četiri i više članova
Primjer obračuna porodične penzije:
Ako je penzija preminulog korisnika iznosila 1.250 KM:
1.250 KM × 70% = 875 KM
Ove izmjene uvode precizniji i diferenciran pristup obračunu, ali su istovremeno otvorile brojna pitanja među građanima, posebno u pogledu minimalnih iznosa i zaštite najugroženijih kategorija korisnika.
(Mostar Danas)
