Pitanje priznanja države Palestine predstavlja jedno od najosjetljivijih i najdugotrajnijih pitanja savremene međunarodne politike. Iako je Palestina proglasila nezavisnost još 1988. godine, priznanje te nezavisnosti od strane međunarodne zajednice nije bilo ni brzo ni univerzalno. Međutim, najnovija geopolitička kretanja, posebno uslijed genocida u Gazi i stagnacije mirovnog procesa, ponovo su stavila ovo pitanje u središte svjetske pažnje.
Palestinska suverenost
Palestinska oslobodilačka organizacija (PLO) proglasila je nezavisnost Države Palestine 15. novembra 1988. u Alžiru, uz poziv međunarodnoj zajednici da prizna palestinsku suverenost u granicama iz 1967. godine, s Istočnim Jerusalemom kao glavnim gradom. Odmah nakon toga, više od 80 zemalja – prvenstveno arapskih, afričkih, latinoameričkih i članica tadašnjeg nesvrstanog i socijalističkog bloka – priznalo je palestinsku državnost.
U decenijama koje su slijedile, broj država koje su priznale Palestinu nastavio je rasti. Poseban val priznanja dogodio se 2010–2011. godine, kada su brojne zemlje Latinske Amerike, uključujući Brazil, Argentinu, Boliviju i Čile, formalno priznale Palestinu. U tom periodu Palestina je stekla priznanje i nekih članica EU koje su ranije bile u sovjetskom bloku (npr. Poljska, Mađarska, Bugarska, Rumunija i Češka).
Do avgusta 2025. godine, 147 od 193 države članice Ujedinjenih nacija priznalo je državu Palestinu – što čini više od tri četvrtine međunarodne zajednice. Palestini je 2012. godine odobren status države‑posmatrača u Generalnoj skupštini Ujedinjenih nacija, čime je dobila formalni međunarodni legitimitet, iako ne i punopravno članstvo.
Iako je Palestina priznata od većine država u Africi, Aziji, Latinskoj Americi i Istočnoj Evropi, priznanje su do sada uglavnom izbjegavale najmoćnije zapadne države. Nakon višedecenijske stagnacije, 2024. i 2025. godina donose preokret u politici evropskih zemalja prema Palestini.
Historijski iskorak
Španija, Irska i Norveška su 28. maja 2024. godine istovremeno priznale palestinsku državu. Ova koordinirana odluka predstavljala je historijski iskorak unutar zapadne Evrope i signalizirala promjenu političke paradigme prema izraelsko-palestinskom sukobu. Slovenija je to učinila u junu 2024, dok je Malta najavila priznanje za septembar 2025. Švedska je već ranije, 2014. godine, postala prva država zapadne Evrope koja je priznala Palestinu, što je tada predstavljalo izuzetak, ali sada dobiva nastavak u okviru šireg političkog trenda.
Ove odluke evropskih vlada bile su, prema zvaničnim saopćenjima, motivirane ozbiljnom humanitarnom krizom u Gazi, stagnacijom mirovnog procesa i potrebom za reafirmacijom rješenja o dvije države kao jedinog održivog političkog rješenja.
Osim Evrope, značajan broj novih priznanja dolazi iz drugih dijelova svijeta. U 2024. godini, više karipskih država – Barbados, Jamajka, Trinidad i Tobago, te Bahami – formalno su priznale Palestinu, pridružujući se rastućem broju država koje žele potvrditi svoju posvećenost međunarodnom pravu i principima samoodređenja.
Australija je 11. augusta 2025. godine objavila da će priznati palestinsku državu na Generalnoj skupštini UN u septembru 2025, uz određene uvjete, uključujući političke reforme, isključenje ekstremističkih grupa iz vlasti i obavezu demilitarizacije buduće palestinske države.
Kanada je najavila sličan potez, uz napomenu da će priznanje uslijediti ako palestinska vlast sprovede izbore tokom 2026. godine.
Tradicionalni saveznici
Ove odluke pokazuju da se međunarodni koncenzus oko postojanja palestinske države širi i izvan tradicionalnih saveznika Palestine, te obuhvata i zemlje koje su do sada bile vrlo oprezne po tom pitanju.
Iako Sjedinjene Američke Države i dalje ne priznaju Palestinu kao suverenu državu, postoje indicije da će se pritisak saveznika (poput Francuske, Kanade i Australije) intenzivirati kako bi se podržalo rješenje sa dvije države. Francuska je najavila da će formalno priznati Palestinu tokom UN zasjedanja u septembru 2025. godine, čime bi postala prva država članica G7 koja poduzima takav korak. Ujedinjeno Kraljevstvo, pod novom laburističkom vladom, također je dalo signal da bi moglo priznati Palestinu u istom vremenskom okviru, ako ne dođe do ozbiljnog napretka u pregovorima s Izraelom.
Većina nedavnih priznanja dolazi kao reakcija na eskalaciju nasilja i izostanak diplomatskih rješenja. Države žele putem priznanja izvršiti politički pritisak na Izrael i ojačati međunarodnu podršku Palestini.
Promjena u evropskoj politici ukazuje na sve veći raskol unutar EU oko odnosa prema Izraelu i otvara prostor za aktivniju ulogu Evrope u budućim mirovnim procesima.
Veći diplomatski legitimitet
Iako ne mijenja stanje na terenu, priznanje omogućuje Palestini veći diplomatski legitimitet, pristup međunarodnim institucijama, te bilateralnu saradnju s brojnim državama.
Priznanje palestinske države postaje sve više globalni politički standard. Sa 147 država koje su već poduzele ovaj korak, Palestina je dobila značajan međunarodni legitimitet. Međutim, priznanje i dalje ostaje predmet političkih kalkulacija i regionalnih interesa. Ukoliko se najavljena priznanja Francuske, Ujedinjenog Kraljevstva, Kanade i Australije ostvare u septembru 2025. godine, moglo bi doći do značajne prekretnice u globalnom pristupu izraelsko-palestinskom sukobu.
Stav.ba
